Życzenia dla Marii

JĄDROWY REAKTOR BADAWCZY MARIA

Jedyny polski reaktor jądrowy MARIA znajdujący się na terenie Narodowego Centrum Badań Jądrowych (NCBJ) w Otwocku-Świerku, to obecnie jedyny działający polski reaktor jądrowy. Mając moc 30 MW jest najpotężniejszym ze wszystkich wybudowanych w Polsce reaktorów. W skali kraju stanowi unikatowe narzędzie badawcze, pozwalające naukowcom skutecznie zgłębiać wiedzę z zakresu z zakresu nauk podstawowych, energetyki jądrowej, jak i wytwarzać izotopy wykorzystywane w przemyśle, medycynie czy ochronie środowiska.

Reaktor jądrowy MARIA został uruchomiony 17 grudnia 1974 roku w ówczesnym Instytucie Badań Jądrowych w Świerku pod Warszawą (obecnie Narodowe Centrum Badań Jądrowych). Został zaprojektowany przez polskich specjalistów i techników,  jego podstawowym zadaniem było uzupełnienie możliwości badawczych EWY – pierwszego polskiego reaktora jądrowego. Po wyłączeniu w 1995 roku reaktora EWA, MARIA stała się jedynym działającym reaktorem jądrowym w Polsce.

Budowę reaktora MARIA  rozpoczęto w czerwcu 1970 roku, a uruchomiono go w grudniu 1974. Swoje imię zawdzięcza oczywiście polskiej noblistce Marii Skłodowskiej-Curie.

Reaktor MARIA jest urządzeniem o dość nietypowej konstrukcji. Jest reaktorem kanałowym i basenowym jednocześnie. Paliwo jest umieszczone w specjalnych rurowych kanałach paliwowych, zapewniających efektywne jego chłodzenie wodą pod ciśnieniem 1.7 MPa. Kanały paliwowe wraz z pozostałymi elementami rdzenia reaktora, takimi jak: bloki moderatora berylowego i reflektora grafitowego, pręty pochłaniające, zasobniki z materiałami tarczowymi znajdują się w tzw. koszu rdzenia w basenie reaktora pod 7-metrową warstwą wody. Basen reaktora jest konstrukcją betonową z wykładziną stalową i jest połączony śluzą z sąsiednim basenem przechowawczym (krótkookresowego przechowalnika wypalonego paliwa i napromienionych elementów konstrukcyjnych oraz eksperymentalnych reaktora).

Reaktor poddawany jest ciągłym modyfikacjom mającym na celu podniesienie jakości prowadzonych w nim prac badawczych. Najpoważniejsze zmiany dotyczą samego paliwa jądrowego. Pierwotnie w reaktorze MARIA eksploatowano paliwo o 80% wzbogaceniu  w izotop 235U. W 2000 roku rozpoczęto wprowadzanie do eksploatacji paliwa o wzbogaceniu 36%, a we wrześniu 2012 – paliwa o wzbogaceniu 19.7%. Ta ostatnia zmiana pociągnęła za sobą konieczność wymiany głównych pomp cyrkulacyjnych w obiegu chłodzenia kanałów paliwowych.

 


Przekrój reaktora MARIA

KALENDARIUM

16 czerwca 1970 – rozpoczęcie budowy reaktora MARIA

17 grudnia 1974uruchomienie reaktora, uzyskał on stan krytyczny

1985wyłączenie reaktora na okres modernizacji (m.in. wymiana systemu sterowania, przegląd bloków grafitowych i berylowych, modernizacja systemów chłodzenia, wentylacji i kontroli temperatur)

Grudzień 1992ponowne uruchomienie reaktora

Od 1993 regularna eksploatacja

2009–2017 wywiezienie paliwa wypalonego wysokowzbogaconego do Rosji w ramach realizacji Międzynarodowego Programu Redukcji Zagrożeń Globalnych GTRI .


NARODOWE CENTRUM BADAŃ JĄDROWYCH W ŚWIERKU (NCBJ)

Narodowe Centrum Badań Jądrowych (NCBJ) jest największym w Polsce instytutem badawczym. Posiada unikatowe urządzenie badawcze, którym jest reaktor MARIA. Powstało 1 września 2011 r. w efekcie połączenia Instytutu Energii Atomowej POLATOM i Instytutu Problemów Jądrowych im. Andrzeja Sołtana Tworzy je 17 zakładów naukowych podzielonych na cztery departamenty, ponad 1000 fizyków, inżynierów i pracowników pomocniczych. Kadra naukowa to ok. 70 profesorów i doktorów habilitowanych oraz ponad 120 doktorów.

Zadaniem NCBJ jest przede wszystkim zgłębianie wiedzy na temat energetyki jądrowej, ale też badania z dziedziny fizyki subatomowej (fizyka cząstek elementarnych i jądrowa, fizyka plazmy gorącej) oraz rozwijanie technologii jądrowych. Każdego roku w Instytucie powstaje około 500 artykułów recenzowanych z łączną liczbą 8000 cytowań. Indeks Hirscha równy 115 plasuje NCBJ na 4 miejscu wśród wszystkich jednostek naukowych w Polsce. NCBJ prowadzi też studia doktoranckie w zakresie fizyki cząstek elementarnych, fizyki promieniowania kosmicznego, kosmologii i astrofizyki, fizyki jądrowej, fizyki i technologii plazmy, fizyki ciała stałego i badań materiałowych. Instytut posiada uprawnienia do nadawania stopni naukowych doktora oraz doktora habilitowanego nauk fizycznych. Kieruje również bogatą ofertę edukacyjną do szerokiego kręgu odbiorców.

Instytut stanowi niezbędne wsparcie eksperckie programu budowy energetyki jądrowej w Polsce. NCBJ dostarcza aparaturę do projektów realizowanych w CERN (LHC, CMS, LHC-b, GBAR), buduje elementy akceleratora European-XFEL DESY w Hamburgu, iniektora wiązki neutralnej do Stellatora W-7X w Greifswald, detektorów do FAIR w Darmstadt, urządzenia pomiarowe do Jules Horowitz Reactor w Cadarache oraz dla akceleratora NICA w Dubnej.

Ośrodek Radioizotopów POLATOM NCBJ, prowadzi działalność badawczą, wdrożeniową, produkcyjną, usługową i handlową w zakresie preparatów promieniotwórczych, radiofarmaceutyków i leków izotopowych, zestawów immunodiagnostycznych, związków znakowanych oraz źródeł i roztworów wzorcowych. Eksportuje swoje produkty do 76 krajów świata. Bardzo istotną rolę w produkcji radiofarmaceutyków spełnia badawczy reaktor jądrowy MARIA. W 2013 r. osiągnął 18% światowej produkcji najważniejszego z nich molibdenu-99.

Zakład Aparatury Jądrowej HITEC NCBJ jest jednym z kilku na świecie producentem aparatury do diagnostyki i terapii nowotworowej, m.in. akceleratorów elektronów i stołów terapeutycznych, prowadzi działalność badawczo – rozwojową w zakresie akceleratorów medycznych i przemysłowych.

W Centrum Informatycznym Świerk (projekt CiŚ) zbudowano m.in. jeden z największych klastrów obliczeniowych w Polsce oferujący moce obliczeniowe podmiotom zaangażowanym w rozwój sektora energetycznego, jednostkom administracji państwowej oraz instytucjom naukowo badawczym. Docelowa konfiguracja superkomputera to ok. 20 tys. rdzeni obliczeniowych, 130 TB pamięci RAM i 3200 TB przestrzeni dyskowej. Pozwoli ona uzyskać wydajność rzędu 500 TFLOPS, a więc 500 bilionów operacji zmiennoprzecinkowych na sekundę.

W ramach projektu 4LABy doposażono aparaturowo cztery laboratoria: Laboratorium Struktur Akceleracyjnych, Laboratorium Wiązek Jonowo-Plazmowych, Laboratorium Radiograficznego Laboratorium Pomiarów Środowiskowych (projekt 4LABy). NCBJ chcąc wzmocnić transfer wiedzy do biznesu buduje na swoim terenie Park Naukowo – Technologiczny.

AKCJA „ŻYCZENIA DLA MARII”

 

17 grudnia 2014 roku MARIA – jedyny działający w Polsce reaktor jądrowy obchodzić będzie 40 urodziny! Z tej okazji Narodowe Centrum Badań Jądrowych (NCBJ) zaprasza  do udziału w wyjątkowym konkursie. Na zwycięzców, oprócz cennych nagród rzeczowych, czeka prawdziwa gratka, możliwość zwiedzenia reaktora!

„Życzenia dla Marii” to wspaniała zabawa dla wszystkich zainteresowanych szeroko pojętą nauką. Zadanie dla uczestników jest proste: na instytutowym profilu Facebook złożyć życzenia reaktorowi MARIA. Liczymy na kreatywność uczestników. Można zgłaszać teksty, obrazki, zdjęcia, filmiki!

Najlepsze prace zostaną nagrodzone. Oprócz nagród rzeczowych: tabletu, zestawu książek i, laureaci będą mieli wyjątkową możliwość obejrzenia filmu „Pandora Promise” oraz wraz z zaproszonymi przez siebie gośćmi zwiedzenia Narodowego Centrum Badań Jądrowych i zobaczenia na własne oczy reaktora MARIA.

Informacje podstawowe o konkursie:

Konkurs wystartował  19 listopada 2014 r.

Zakończenie przyjmowania zgłoszeń: 14 grudnia 2014 r.

Ogłoszenie wyników: 17 grudnia 2014 r.

Konkurs organizowany jest poprzez aplikację na profilu Facebook Narodowego Centrum Badań Jądrowych. Regulamin konkursu do wglądu w aplikacji.

Link do aplikacji: http://bit.ly/1qqbVaW

Facebook:  facebook.com/ncbj.swierk

Strona www: ncbj.gov.pl

 

***

Narodowe Centrum Badań Jądrowych (NCBJ) to jeden z największych instytutów badawczych w Polsce, zatrudniający ponad tysiąc pracowników. Zajmuje się m.in. wspieraniem budowy polskiej energetyki jądrowej, badaniami podstawowymi z dziedziny fizyki subatomowej (fizyka cząstek elementarnych i jądrowa, fizyka plazmy gorącej itp.) oraz stosowaniem metod fizyki jądrowej i produkcją urządzeń dla rozmaitych gałęzi nauki i gospodarki, w tym medycyny. NCBJ posiada jedyny w Polsce reaktor badawczy Maria wykorzystywany do wytwarzania izotopów promieniotwórczych, radiacyjnej modyfikacji materiałów oraz badań na wiązkach neutronów. Ośrodek uczestniczy w międzynarodowych przedsięwzięciach badawczych oraz w pracach nad nowymi technologiami jądrowymi. Urządzenia opracowane w NCBJ będą wdrażane w Parku Naukowo-Technologicznym w Świerku.

 

Więcej informacji:

Marek Sieczkowski

Rzecznik Narodowego Centrum Badań Jądrowych

tel. +48 512 583 695

email: rzecznik@ncbj.gov.pl

 

Katarzyna Żuchowicz

Z-ca Rzecznika Narodowego Centrum Badań Jądrowych

tel. +48 514 961 879

email: rzecznik@ncbj.gov.pl

Dodaj komentarz